Lịch sử ngành hàng hải (Phần 1)

phattoi100trieudongdoivoiviphamtronglinhvuchanghai1513375579ZMFY
Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng hải 11/12/2017
04/01/2018
IMG_0677
TẠO ĐIỀU KIỆN ĐỂ DOANH NGHIỆP VẬN TẢI BIỂN PHÁT TRIỂN
10/01/2018
haicanglisbonnetk5

Những câu chuyện xa xưa nhất liên quan tới ngành Hàng Hải có lẽ nằm trong Thần Thoại Hy Lạp. Truyện còn kể rằng tại cửa biển Hắc Hải (Black Sea) có đảo Răng Kìm (Clashing Islands) gồm hai tảng đá lớn dựng lên chắn lối đi. Các thuyền bè định vượt qua đảo này đều bị nghiến nát. Một ngày kia, Jason điều khiển con thuyền Argo trên đó có 50 tay chèo, mon men tới gần hòn đảo. Khi thuyền đã sát gần, một thủy thủ đứng lên khỏi chỗ ngồi rồi đưa hai tay chắp cao trên đầu. Bỗng anh ta mở tay ra và thả đi một con chim bồ câu trắng. Con chim đập cánh bay qua đảo Răng Kìm trong khi đó các tảng đá bắt đầu khép lại. Mọi thủy thủ tin chắc rằng con chim sẽ bị kẹp nát. Nhưng hai tảng đá đóng lại không đủ nhanh và con chim bồ câu đã bay lọt qua được mà chỉ mất một ít lông đuôi. Sự việc này khiến cho viên thuyền trưởng Jason tin rằng có thể cho thuyền vượt qua được hòn đảo Răng Kìm. Khi hai tảng đá từ từ mở ra, Jason hô thúc mọi thủy thủ cố gắng chèo mạnh để vượt qua. Cuối cùng con thuyền cũng lọt được ra ngoài đại dương mặc dù đuôi thuyền bị hai tảng đá kẹp nát thành từng mảnh. Thần thoại kể trên không có thực nhưng “đảo Răng Kìm” đã tượng trưng cho nhiều trở ngại, bất chắc và nguy hiểm xẩy ra nơi biển cả.

 

1/ Các dân tộc đi biển đầu tiên:

Miền biển đầu tiên được con người thám hiểm là Địa Trung Hải. Chung quanh biển này, các xứ Hy Lạp, Ai Cập, Phénécie, Crête đã có một nền văn minh khá tiến bộ vào khoảng 2,000 năm trước Tây Lịch. Sự phát triển trong các xứ này đã khiến cho nhiều người tìm cách đi tới những miền đất xa lạ. Biển cả vì thế là những con đường mở rộng dẫn họ tới những chân trời mới.

Những người đầu tiên dùng biển cả là các thương gia và các chiến sĩ. Hai hạng người này đã đóng thuyền rồi dương buồm đi tới những nơi nào nhiều hứa hẹn về buôn bán hay chinh phục. Vì ba phần tư địa cầu là đại dương nên các nhà hàng hải đã phải trải qua nhiều ngày trên sóng nước. Người thủy thủ đã lo ngại trước bão táp, họ coi các sinh vật nơi biển rộng là bạn bè và họ quan sát bầu trời để tiên đoán các hiện tượng sẽ xẩy ra. Họ phải quan tâm về sóng, gió, thủy triều, luồng nước chảy và cả về đáy biển là nơi họ phải thả neo, vì vậy một nhà hàng hải cũng là một nhà hải dương học.

Căn cứ vào sử liệu, người Phénicien là những thủy thủ đầu tiên của thời cổ. Mặc dù đất đai của họ nằm trên giải đất Syrie ngày nay nhưng phạm vi hoạt động của họ đã lan rộng tới những nơi họ cập bến sau nhiều ngày vượt sóng. Người Phénicien đã buôn bán trong khắp miền Địa Trung Hải, sang Đại Tây Dương, tới cả các hải đảo Anh Cát Lợi thời đó còn bán khai. Họ vòng qua châu Phi, tới Ấn Độ Dương và có lẽ họ đã khám phá ra quần đảo Canaries. Hình ảnh các thủy thủ Phénicien trở nên quen thuộc tại mọi hải cảng cũng như trên biển rộng và những thủ thủ này đã ảnh hưởng rất nhiều vào việc phát triển nền thương mại, kỹ thuật đi biển cũng như đại dương học nhưng vì quyền lợi, người Phénicien đã giữ kín các kiến thức về hàng hải và các hải trình. Vào thời đó, những kiến thức của người Phénicien chưa được ghi chép bằng sách vở. Người thủy thủ mới vào nghề phải đi biển nhiều lần để thu thập những điều giảng dạy truyền khẩu. Sự quan sát và kinh nghiệm trên biển cả là hai yếu tố chính của họ.

Người đầu tiên viết ra các nhận xét về biển cả là Pytheas of Massili(còn được gọi là Marseilles). Ông này là một nhà thiên văn kiêm nhà hàng hải, gốc Hy Lạp. Massilia dương buồm tới Đại Tây Dương và đã từng thăm viếng tất cả bờ biển của châu Âu. Tuy nhiên, những điều quan sát của Massilia không được người đương thời chú ý và ngay cả sự đề cập của ông về nước thủy triều lên xuống do ảnh hưởng của mặt trăng cũng làm cho mọi người ngờ vực.

Biển khơi đã chứa đựng bên trong nhiều bí ẩn. Ngay cả Platon, nhà thông thái bậc nhất của thời đại Văn Minh Hy Lạp, còn cho rằng dưới đáy biển có đại lục Atlantis lớn hơn miền Tiểu Tế Á, đã chìm sâu xuống nước trong một ngày một đêm, mang theo tất cả dân chúng cư ngụ trên đó. Qua hàng bao thế kỷ, câu chuyện này đã kích thích nhiều người tìm hiểu đại dương.

Công việc khảo cứu đầu tiên có tính cách khoa học về những sinh vật sống trong nước biển được Aristote, một môn đệ của Platon, thực hiện. Aristote thu thập, nghiên cứu, xếp loại và mô tả mọi hải sinh vật mà ông đã tìm thấy. Aristote bỏ nhiều năm thả lưới trong vùng biển Égée và đã thành công trong việc phân biệt 180 loại sinh vật sống trong biển và cũng nhờ vậy, ông đã xếp loại cá heo và cá voi vào loài có vú.

Aristote có một người học trò cũ là Đại Đế Alexandre. Mặc dù bận tâm về chinh chiến, Alexandre cũng không quên gửi về cho Thầy cũ các mẫu thực vật chủng và động vật chủng (flora and fauna) của các vùng nơi Đại Đế chiếm đóng. Ngày nay chuyện kể rằng do ảnh hưởng của Aristote, Alexandre cũng nghiên cứu về đại dương và đã xuống sâu dưới biển bằng một chiếc thùng kín có cửa sổ bằng kính qua đó Đại Đế quan sát các sinh vật ở dưới sâu.

Văn minh Hy Lạp tàn dần, nhường chỗ cho kiến thức của hai giống người nổi danh về hàng hải: người Ả Rập và người Viking tại phương bắc.

Những kiến thức hàng hải của người Phénicien đã được người Ả Rập học hỏi và dùng mãi tới thế kỷ 18. Giống người này là những thủ thủ tài giỏi, đi xa, chèo nhanh, họ là những nhà buôn lanh lợi và cũng là những tên cướp biển tàn nhẫn. Nhờ người Ả Rập, địa bàn được du nhập từ Trung Hoa sang châu Âu và các nhà thám hiểm Bồ Đào Nha cũng được họ chỉ dẫn đường đi từ các bờ biển phía đông châu Phi tới Ấn Độ.

Người Viking sống tại bán đảo Scandinavie, đã từng tới các miền Tô Cách Lan, Ái Nhĩ Lan và Pháp. Họ đã chiếm cứ đất đai tại Groenland và Iceland. Với chủ đích cướp bóc, người Viking phải là những thủy thủ tài ba, họ đã đi rất xa, tới cả châu Mỹ trước Christophe Colomb hàng mấy trăm năm. Người ta tự hỏi tại sao mãi tới năm 1492, châu Âu mới biết Tân Thế Giới? Có lẽ vì người Viking là những lính chiến, chỉ quen với gươm giáo và mái chèo nên đã không để lại các bút tích ghi chép sự việc liên quan tới các vùng đất mà họ xâm chiếm. Vì thế việc khảo cứu đại dương chỉ phát triển khi kỹ thuật hàng hải và đóng tầu đã khá tiến bộ và lúc này, các nhà thiên nhiên học mới để tâm tới các vấn đề của biển khơi.

2/ Hoàng Tử Henry

Khi xét về địa dư của châu Âu, lãnh thổ Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha nằm trườn mình ra ngoài đại dương, vì thế biển khơi đã ở trong máu huyết của hai dân tộc này. Dân tộc Bồ lại được một điều may mắn là có một ông Hoàng ưa thích ngành Hàng Hải. Trong khoảng các năm từ 1385 tới năm 1435, nước Bồ Đào Nha có Vua John I cai trị. Hoàng Tử Henry thấy mình đứng thứ ba trong thứ tự kế vị nên đã từ bỏ Chính Trị mà quay sang lãnh vực Khoa Học và Thám Hiểm. Henry đã đặt cơ sở khảo cứu trên mỏm cực nam của xứ Bồ Đào Nha và mỏm đất này như thể một bao lơn nhìn ra ngoài đại dương bát ngát.

“Henry, nhà Hàng Hải” đã tụ tập chung quanh mình một số học giả và những người đi biển. Các con tầu của Hoàng Tử từ phương đông trở về đã chất đầy vải lụa, hương liệu, còn nếu từ châu Phi, mang theo vàng, ngà voi và các nô lệ da đen. Nhưng mặc dù rất đắt tiền, các hàng hóa kể trên đều không được Hoàng Tử ưa thích bằng các bài tường trình về những miền đất chưa quen biết và về các vùng biển chưa từng có thuyền bè nào lui tới. Hoàng Tử Henry còn tặng nhiều tiền thưởng cho những tin tức liên quan tới bờ biển phía tây của châu Phi, tới hướng gió và các luồng nước chảy trên Đại Tây Dương.

Do việc tìm đường đi sang Ấn Độ, các thủy thủ Bồ đã khám phá ra các nhóm đảo Canaries, Madeira, Azores.  Một thuyền trưởng của Hoàng Tử Henry đã tới hòn đảo lớn Canaries rồi trở về Bồ Đào Nha và mô tả lại những giòng nước chảy mạnh chung quanh đảo, sự việc này khiến cho Hoàng Tử Henry cử Goncalo Velho, một hiệp sĩ quý phái, đi “tìm nguyên nhân của giòng nước”. Như vậy “Henry, nhà Hàng Hải” là người đầu tiên tìm hiểu các giới hạn của đại dương.

Henry đã dùng những điều hiểu biết do các thủy thủ đem về để vẽ bản đồ, với mục đích sử dụng trong các cuộc thám hiểm sau. Đồng thời với những kiến thức ngày một nhiều, cách đóng tầu thuyền cũng tiến bộ. Một thứ tầu biển mới được chế tạo có tên là Caravelle, đã cho phép các thủy thủ Bồ Đào Nha có thể đi xa hơn trước.

e32d05621c6cff9aa12a473c5801cf5c

  • Người Bồ Đào Nha khám phá Châu Phi
  • Người Bồ Đào Nha xuôi thuyền hướng về Châu Á
  • Người Bồ Đào Nha đến sinh sống tại Brésil, Nam Mỹ

 

3/ Christophe Colomb, Magellan….

Nhiều năm sau khi “Henry, nhà Hàng Hải” qua đời vào năm 1460, thì Christophe Colomb, người thành Gênes, mới sang xứ Bồ Đào Nha và kết hôn với con gái một vị thuyền trưởng trước kia đã từng phục vụ dưới quyền Hoàng Tử Henry. Nhờ sinh sống tại nước Bồ, Christophe Colomb học hỏi được các kiến thức về thuật Hàng Hải, xem được các bức bản đồ của các nhà địa dư rồi Colomb soạn thảo một kế hoạch đi về hướng tây, băng qua Đại Tây Dương để tới châu Á. Nhưng kế hoạch này đã bị triều đình Bồ Đào Nha bác bỏ và Christophe Colomb đành phải sang Tây Ban Nha để xin bảo trợ.

Từ hải cảng Palos, Christophe Colomb đã cùng đoàn tầu 3 chiếc tiến về quần đảo Canaries. Tại nơi này, nhà hàng hải cho sửa chữa tầu rồi đi tới miền biển xa lạ bằng cách theo gió mậu dịch đông bắc và dòng nước của miền Xích Đạo. Khi tầu đang bồng bềnh trên biển khơi, các thủy thủ bắt đầu nản lòng rồi lo sợ, họ đã quan sát thấy sao băng xẹt lửa lao xuống biển, họ phân vân tự hỏi làm sao tìm được lối về?

Sau hơn một tháng lênh đênh trên biển cả, thủy thủ Rodrigo de Triana trên tầu Pintađã trông thấy đất liền vào một đêm trăng. Sáng ngày 12/10/1492, Christophe Colomb đặt chân lên Tân Thế Giới. Sự tìm ra châu Mỹ khiến cho người ta thấy rằng nhiều phần đất mới của Thế Giới còn rộng rãi hơn và dễ dàng đi tới hơn nhiều người đã từng e ngại. Nhưng Christophe Colomb nhầm lẫn về khoảng cách giữa Tây Ban Nha và châu Á, khiến ông ta tưởng rằng mình đã tới Nhật Bản khi đặt chân lên hòn đảo Bahamas, và Cuba lại được nhà hàng hải tin là đất Trung Hoa.

Việc tìm ra Tân Thế Giới đã kích thích toàn thể châu Âu. Ngay sau khi Christophe Colomb trở về, triều đình Bồ Đào Nha cho thực hiện một cuộc thám hiểm khác. Vasco de Gama đã đi tới miền cực nam của châu Phi rồi vượt qua Ấn Độ Dương để tới bờ biển của Ấn Độ. Nhờ cách hướng thẳng về phương đông, Vasco de Gama đã tìm ra được con đường tới châu Á.

Ferdinand Magellan

f082527c408139c9fa5d730830dd3e30Tại Bồ Đào Nha còn một nhà thám hiểm dũng cảm khác tên là Ferdinand Magellan. Magellan đã từng vượt biển đi tới Ấn Độ rồi đến cả Mã Lai. Tuy thế Magellan vẫn nuôi mộng băng qua đại dương về hướng tây, thực hiện một vòng chung quanh địa cầu. Nhưng kế hoạch của Magellan không được Vua Bồ Đào Nha Manuel chấp thuận, nhà vua còn chế diễu nhà thám hiểm. Vì thế Magellan từ bỏ Bồ Đào Nha, sang Tây Ban Nha và đã thành công trong việc xin Vua Charles V trợ cấp về tầu bè, thủy thủ, thực phẩm cần thiết cho cuộc hành trình.

 

Đoàn tầu gồm 5 chiếc và hơn 250 thủy thủ rời Seville vào tháng 9 năm 1519. Cuộc thám hiểm vòng quanh trái đất này đã làm cho mọi người xôn xao, bàn tán, vì đây là chuyến viễn du lớn lao nhất trong lịch sử. Rồi người ta không được tin tức gì về các kẻ ra đi cho tới khi một con tầu bỏ cuộc, trốn về tường trình rằng một chiếc trong số đoàn tầu đã bị đắm và hiện nay, 3 chiếc còn lại đang lạc đường trong miền biển cực nam của Nam Mỹ. Tại nơi đây, tiết trời lạnh buốt, bão biển ào ạt và bầu trời luôn luôn mờ tối.

Ba năm sau ngày hạm đội gồm 5 con tầu huy hoàng của Magellan rời bến Seville, chỉ còn một chiếc mục nát từ từ cập bến, mang về 18 thủy thủ tiều tụy vì thiếu ăn, vì bệnh tật, vì các cuộc nổi loạn và các cuộc chém giết với dân bản xứ. Thuyền trưởng Magellan đã bị thổ dân giết chết trên bờ biển Phi Luật Tân.

Các cuộc thám hiểm của Christophe Colomb, De Gama và Ferdinand Magellan đã khiến cho người thời đó hiểu thêm về Thế Giới. Việc thám hiểm đại dương được nhiều người theo đuổi, phần lớn với mục đích tìm kiếm giàu sang, nhiều người lại là những tên cướp biển, nên họ đã không để lại các tài liệu ghi chép các khám phá và các điều quan sát.

d31bf6cf9bfbfb95adacbfc935c9fdb4

John Davis

Non nửa thế kỷ sau khi Christophe Colomb qua đời, John Davis người Anh, đã thực hiện 3 cuộc vượt biển, đi lên mạn bắc để tìm đường sang Trung Hoa. Mặc dù mưu sự không thành, John Davis vẫn là nhà thám hiểm đầu tiên tại Bắc Cực. Vào năm 1594, Davis cho xuất bản cuốn sách “Các bí mật của người đi biển” (The Seaman’s Secrets), bàn về thuật Hàng Hải, rồi trong năm sau, một cuốn sách khác của Davis có phần lý thuyết nhiều hơn: cuốn “Mô tả về Thủy Đạo của Thế Giới” (The World’s Hydrographical Description).

 William Dampier

100 năm sau Davis, một nhà hàng hải người Anh khác tên là William Dampier đã vượt biển nhiều lần và ghi các điều quan sát về người và sự vật. Dampier lại có đầu óc Khoa Học và kiến thức rộng rãi về Vạn Vật Học, vì thế các cuốn nhật ký hàng hải của ông có một giá trị thực tế đối với các nhà buôn và các thủy thủ.

To be continued………

maxreading.com

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *